Η έκθεση PISA 2025 αποκαλύπτει σημαντικές προκλήσεις για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, με τους μαθητές να σημειώνουν επιδόσεις σαφώς κάτω του μέσου όρου του ΟΟΣΑ στα βασικά γνωστικά αντικείμενα. Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Newsbomb, η Ελλάδα παρουσιάζει ενθαρρυντικά σημάδια αναστροφής μιας δεκαετούς τάσης επιδείνωσης της σχετικής της θέσης. Σε κάθε περίπτωση, οι συντάκτες της εκθέσεως αποφεύγουν να συνδέσουν την τεράστια πτώση των χωρών της Ε.Ε. με την αθρώα μετανάστευση.
Συμμετοχή και κάλυψη δείγματος στη δοκιμασία
Στη διεξαγωγή της PISA 2025 συμμετείχαν 6.858 μαθητές και μαθήτριες από 229 σχολεία στην Ελλάδα, αποτελώντας το υψηλότερο ποσοστό κάλυψης που έχει καταγραφεί από την έναρξη της διεθνούς έρευνας το 2000. Το αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτό αποτέλεσε τη βάση υπολογισμού των εθνικών επιδόσεων της χώρας στις τρεις εξεταζόμενες δεξιότητες: Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες και Κατανόηση Κειμένου.
Επιδόσεις και ανάστημα έναντι διεθνούς μέσου όρου
Οι Έλληνες μαθητές συγκέντρωσαν 424 μονάδες στα Μαθηματικά, 434 στις Φυσικές Επιστήμες και 423 στην Κατανόηση Κειμένου. Τα ποσοστά αυτά παραμένουν σημαντικά χαμηλότερα από τον αντίστοιχο μέσο όρο του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), ο οποίος διαμορφώθηκε στις 463, 482 και 461 μονάδες αντίστοιχα.
Συγκεκριμένα, η Ελλάδα κατέγραψε 39 μονάδες έλλειμμα στα Μαθηματικά, 48 στις Φυσικές Επιστήμες και 38 στην Κατανόηση Κειμένου σε σχέση με τον διεθνή μέσο όρο. Προς διευκρίνιση, ο ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί ως κατά προσέγγιση κανόνα, όπου περίπου 20 μονάδες στην κλίμακα της PISA αντιστοιχούν σε ένα σχολικό έτος μάθησης.
Πτώση επιδόσεων από το 2022, αλλά διαφοροποιημένη ανά πεδίο
Σε σύγκριση με τα αποτελέσματα της προηγούμενης έρευνας του 2022, η Ελλάδα υπέστη απώλειες σε όλα τα μαθησιακά πεδία: 6 μονάδες στα Μαθηματικά, 7 στις Φυσικές Επιστήμες και 16 στην Κατανόηση Κειμένου.
Σημαντική παρατήρηση είναι ότι η πτώση στην Κατανόηση Κειμένου χαρακτηρίστηκε ως στατιστικά σημαντική. Αντίθετα, στα Μαθηματικά και τις Φυσικές Επιστήμες η μεταβολή δεν είναι στατιστικά σημαντική και συνιστά περισσότερο σταθεροποίηση παρά νέα υποχώρηση των επιδόσεων.
Ανακοπή της πολυετούς τάσης απόκλισης από τον ΟΟΣΑ
Το κρίσιμο στοιχείο για την ελληνική περίπτωση έγκειται στη διαχρονική εξέλιξη. Για περισσότερο από δέκα χρόνια η Ελλάδα διεύρυνε συστηματικά την απόστασή της από τον αντίστοιχο μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Το 2025 αυτή η αρνητική πορεία αναστρέφεται.
Στα Μαθηματικά η χώρα περνά από περίοδο απόκλισης σε τάση σύγκλισης, μειώνοντας την απόστασή της κατά περίπου 5 μονάδες. Στις Φυσικές Επιστήμες η τάση απόκλισης επιβραδύνεται, ενώ στην Κατανόηση Κειμένου η απόσταση ουσιαστικά σταθεροποιείται. Ταυτοχρόνως, σε σχέση με τη μέση επίδοση των 27 κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα περιορίζει την απόστασή της στα Μαθηματικά και στην Κατανόηση Κειμένου.
Σημειώνεται ότι αυτό δεν σημαίνει ότι η χώρα έχει καλύψει πλήρως το χαμένο έδαφος. Ωστόσο, υποδηλώνει ότι η εντεινόμενη επιδείνωση της σχετικής θέσης της, χαρακτηριστική της προηγούμενης δεκαετίας, φαίνεται να έχει ανακοπεί.
Σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ
Η ελληνική κατάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συγκριθεί με τις απώλειες άλλων κρατών. Στις Φυσικές Επιστήμες, αν και η Ελλάδα έχασε 7 μονάδες, χώρες όπως το Χονγκ Κονγκ και η Λετονία σημείωσαν πτώση 25 μονάδων, το Ισραήλ 23 μονάδες, ενώ η Δανία και η Σλοβενία κατέγραψαν σημαντικές απώλειες.
Ακόμη και στα Μαθηματικά, όπου ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ υποχώρησε 11 μονάδες, η Ελλάδα κατέγραψε ήπια πτώση 6 μονάδων. Αναφορικά με την Κατανόηση Κειμένου, η ελληνική πτώση (16 μονάδες) ταυτίστηκε με τον αντίστοιχο διεθνή μέσο όρο.
Εκπαιδευτική κρίση και παγκόσμιες επιδόσεις
Η αποτίμηση της ελληνικής επίδοσης θα πρέπει να τοποθετηθεί στο ευρύτερο πλαίσιο της παγκόσμιας εκπαιδευτικής κρίσης που αποτυπώνεται στη PISA 2025. Η διεθνής έρευνα καταγράφει τις χαμηλότερες επιδόσεις 15χρονων από την έναρξη της έρευνας, με σημαντικές απώλειες ακόμη και σε χώρες που παραδοσιακά κατέχουν την κορυφή. Ο ΟΟΣΑ τεκμηριώνει το 2025 ως τη χειρότερη μέχρι σήμερα μέση επίδοση στα Μαθηματικά και την Κατανόηση Κειμένου, με περίπου ένα στα πέντε 15χρονα του αγώνα του ΟΟΣΑ να βρίσκεται πλέον κάτω από το βασικό επίπεδο και στα τρία γνωστικά αντικείμενα.
Δομικές προκλήσεις και κατανομή επιδόσεων
Σοβαρή πρόκληση για την ελληνική εκπαίδευση αποτελεί το γεγονός ότι σχεδόν οι μισοί μαθητές δεν φτάνουν στο βασικό επίπεδο στα Μαθηματικά, ενώ μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό επιτυγχάνει υψηλές επιδόσεις σε όλα τα πεδία. Η Ελλάδα, παρά τις αναφερθείσες βελτιώσεις σε συγκριτική βάση, βρίσκεται αισθητά κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της ΕΕ στις τρεις δεξιότητες. Στα Μαθηματικά και στην Κατανόηση Κειμένου κατατάσσεται επάνω από χώρες όπως η Κύπρος, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, ωστόσο η απόσταση από τα κράτη με τις υψηλότερες επιδόσεις παραμένει υπό πολλαπλάσια μεγάλη.
Ψηφιακές υποδομές και τεχνολογική αξιοποίηση
Θετικά μεσοσταθμίζονται τα ευρήματα αναφορικά με τις ψηφιακές υποδομές του ελληνικού σχολικού συστήματος, όπου η χώρα καταγράφει βελτιώσεις. Παρά ταύτα, παραμένει ανεπαρκής στην αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών για υποστήριξη της μάθησης. Θετική σημείωση αποτελεί η βελτίωση της ασφάλειας και ο περιορισμός της χρήσης κινητών σε σχολικές τάξεις.
Πηγή: Newsbomb
