του Θεόδωρου Γιαννακόπουλου
Η τρομοκρατία, οι συρράξεις και οι πόλεμοι δι’ αντιπροσώπων, οι ενεργειακοί και εμπορικοί πόλεμοι, φέρνουν γεωπολιτικές ανακατατάξεις και χαραμάδες που η Άγκυρα ενεργώς επιδιώκει να εκμεταλλευτεί στο έπακρο. Αναδύεται ή -κατά περίπτωση- αυτοπροβάλεται ταυτόχρονα ως :
- ρυθμιστής και ελεγκτής ζωτικών ενεργειακών κόμβων,
- απαιτητικός πελάτης πυρηνικής τεχνολογίας από την Ρωσία και την Κίνα,
- πελάτης ή και συμπαραγωγός οπλικών συστημάτων, των ΗΠΑ, της Ισπανίας και της Ιταλίας,
- αξιόπιστος αποδέκτης ευρωπαϊκών κονδυλίων για την αντιμετώπιση της μετανάστευσης και της ανάπτυξης πολεμικής βιομηχανίας,
- ικανός εταίρος ή και προστάτης βαλκανικών, τουρκομανικών και αφρικανικών χωρών,
- η χώρα που απλώνει δίκτυα πολιτισμικής και θρησκευτικής επιρροής από την Αφρική ως τα Βαλκάνια, τον Καύκασο και την Κίνα,
- συνομιλητής και αξιόπιστος ειρηνοποιός διαμεσολαβητής μεταξύ εμπόλεμων πλευρών.
Ας σταθούμε λίγο στο τελευταίο : “Διαμεσολαβητής ειρήνης”. Ω! Του παραδόξου ! Ποιά ; η χώρα του Αττίλα, η χώρα που έπνιξε στο αίμα την Κύπρο και εσχάτως την Συρία και Αρμενία, που ενεπλάκη στη σύρραξη Πακιστάν – Ινδίας, η απειλούσα την ύπαρξη της Ελλάδας και του Ισραήλ !
Η πρόσφατη πρωτοβουλία για έναρξη ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας με την «ευλογία» των Ηνωμένων Πολιτειών, όχι στο Παρίσι, όχι στο Βερολίνο, αλλά στην Κωνσταντινούπολη, αποτελεί άλλη μια απόδειξη της οιονεί παγκόσμιας ισχύος της Τουρκίας. Οι συνομιλίες δεν λαμβάνουν χώρα στο εχθρικό προς τη Ρωσία Παρίσι, Λονδίνο, Βερολίνο, Βαρσοβία. ούτε στην εχθρική προς την Ουκρανία Βουδαπέστη, Μπρτισλάβα ή Μίνσκ, αλλά στην “ουδέτερη” Κωνσταντινούπολη. Όχι στη Ζυρίχη, όχι στην Στοκχόλμη, όχι στη Λευκωσία.
Πόσο ουδέτερη και φιλική είναι και για τους δύο εμπολέμους είναι ένα ερώτημα. Μάλλον εξ ίσου εχθρική και προς τους δύο εμπολέμους θα έπρεπε να χαρακτηρίζεται. Πρόσφερε και στους δύο εμπολέμους, ό,τι περισσότερο χρειαζόταν ο καθένας από αυτούς, συμβάλλοντας έτσι στην επιμήκυνση του αιματηρού πολέμου: Όπλα στην Ουκρανία, οικονομική δίοδο στη Ρωσία.
Η Τουρκία ήταν η χώρα που εξόπλιζε καθ’όλη τη διάρκεια του πολέμου τις ουκρανικές δυνάμεις με τους θανατηφόρους για τους ρώσους, τουρκικούς δρόνους “Μπαϊρακτάρ” , που έκλεισε τα Στενά για τα ρωσικά πλοία και που οι επί του εδάφους της νατοϊκές βάσεις, διακριτικά μεν ουσιαστικά δε λειτουργησαν στρατηγικά και τεχνικά υπέρ των ουκρανών.
Την ίδια στιγμή δεν έκλεισε τον εναέριο χώρο της για τους ρώσους και δεν εφάρμοσε καμία οικονομική κύρωση σε βάρος της Ρωσίας, ούτε πάγωσε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία αφήνοντάς της διόδους οικονομικής ανάσας. Μάλιστα , διατήρησε και αύξησε τις εμπορικές της σχέσεις με τη Ρωσία, ιδίως στους τομείς ενέργειας, τουρισμού και αγροτικών προϊόντων. Επίσης διευκόλυνε ρωσικές επενδύσεις και κίνηση κεφαλαίων μέσω του τουρκικού τραπεζικού συστήματος, το οποίο πρόσφερε κάλυψη στα ρωσικά κεφάλαια και δραστηριότητες που ήταν απαγορευμένη για τις χώρες του ΝΑΤΟ.
Μπορεί η τελευταία προσπάθεια συνομιλιών, όπως φαίνεται, να τελματώσει ή να καταστεί φιάσκο. Όμως το ενδεχόμενο αυτό ουδόλως πλήττει τον κομβικό ρόλο της Τουρκίας ως σημαντικού αυτόνομου δρώντος και διαιτητή και σε αυτό το μέτωπο. Τα αποτελέσματα μπορεί να είναι πενιχρά για τους εμπολέμους, αλλά σε συμβολικό επίπεδο πολλαπλώς σημαντικά για την Τουρκία. Άλλωστε είναι η χώρα που φιλοξένησε διπλωματική συνάντηση σε επίπεδο Υπ.Εξ. Ρωσίας–Ουκρανίας στην Αττάλεια τον Μάρτιο 2022 κι έπαιξε ρόλο στη συμφωνία της Κωνσταντινούπολης για την ασφάλεια της ναυσιπλοϊας και διακίνησης σιτηρών από την Ουκρανία δια μέσου της Μαύρης Θάλασσας, τον Ιούλιο 2022.
Και η Ελλάδα;
Κατ’ αντιδιαστολήν, η Ελλάδα σήμερα αποτελεί γεωστρατηγικό κενό. Ας μείνουμε σε αυτό χωρς περαιτέρω θλιβερούς, αλλά πραγματικούς, χαρακτηρισμούς.
Ας επισημάνουμε γενικώς ότι η Ιστορία δεν συγχωρεί την αδράνεια και η φύση των διεθνών σχέσεων απεχθάνεται το κενό.
Η Εθνική Στρατηγική πρέπει ενεργητικά να διαμορφώνει πορεία και η Διπλωματία να την υπηρετεί.
Αν όμως η Στρατηγική είναι παθητική ή ανύπαρκτη, τότε και η Διπλωματία θα σύρετται αιφνιδιασμένη πίσω από ήδη διαμορφωμένες καταστάσεις. Καθώς αναδύεται μια νέα περιφερειακή τάξη —πολυπολική, απρόβλεπτη, ανταγωνιστική— όποιος δεν δηλώσει παρουσία, απλώς θα αγνοηθεί. Η Τουρκία το έχει καταλάβει. Η Ελλάδα, φαίνεται πως όχι.
Δημοσιεύθηκε στο NewsFire.GR
