- Βασισμένο στο άρθρο του Ανδρέα Καψαμπέλη από την Δημοκρατία
Ο έλεγχος δεν ήρθε με στολές
Η σύγχρονη πραγματικότητα αποδείχθηκε εξελιγμένη και ύπουλη. Ο Μεγάλος Αδελφός δεν ήρθε με μπότες και στολές. Ηρθε με smartphone, εφαρμογές, social media, όρους χρήσης που αποδεχόμαστε χωρίς να διαβάζουμε, και αλγόριθμους που γνωρίζουν τι μας θυμώνει, τι μας φοβίζει και τι μας κρατά καθηλωμένους σε μια οθόνη. Η παρακολούθηση βαφτίζεται «εθνική ασφάλεια», η ακρίβεια γίνεται «πληθωριστική πίεση» και οι περικοπές λέγονται «δημοσιονομική προσαρμογή».
Η διαβρωμένη γλώσσα και ο έλεγχος της σκέψης
Ο Οργουελ παραμένει αφοπλιστικά επίκαιρος στην κατανόησή του περί γλώσσας και εξουσίας. Κατάλαβε ότι η εξουσία κυριαρχεί ελέγχοντας τις λέξεις, γιατί όταν διαβρώνεται η γλώσσα, διαβρώνεται και η σκέψη. Η στασιμότητα μετατρέπεται σε «ανθεκτικότητα», η προπαγάνδα ονομάζεται «επικοινωνιακή στρατηγική» και η πραγματικότητα δεν ακυρώνεται, απλώς επαναδιατυπώνεται.
Η κόπωση ως εργαλείο ελέγχου
Σύμφωνα με την Δημοκρατία, ίσως η πιο οργουελική συνθήκη του σήμερα είναι ότι δεν χρειάζεται πλέον να ναι υποχρεωμένοι να πιστέψουν το ψέμα. Αρκεί να κουραστούν τόσο, ώστε να παύσουν να αναζητούν την αλήθεια. Στην Ελλάδα και όχι μόνο, αυτό γίνεται συχνά σχεδόν αθόρυβα, όχι με ωμό αυταρχισμό, αλλά με συνεχή διαχείριση του φαίνεσθαι και με την παραγωγή παράλληλης αφήγησης όπου η εικόνα της κανονικότητας γίνεται σημαντικότερη από την ίδια την πραγματικότητα.
Ο έλεγχος που προσφέρεται εθελοντικά
Η ειρωνεία έγκειται στο ότι ο οργουελικός κόσμος δεν οικοδομήθηκε τελικά μόνο από κράτη. Οικοδομήθηκε και από αγορές, πλατφόρμες και ψηφιακά οικοσυστήματα. Ο έλεγχος δεν επιβάλλεται πάντα από πάνω. Συχνά προσφέρεται εθελοντικά, καθημερινά, με ένα κλικ στο «accept».
Η μεγαλύτερη απειλή για την κριτική σκέψη
Ο Οργουελ φοβόταν την ημέρα που η εξουσία θα απαγόρευε τα βιβλία. Σήμερα θα φοβόταν περισσότερο την ημέρα που κανείς δεν θα έχει τη συγκέντρωση να τα διαβάσει. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι μόνο ο αυταρχισμός της εξουσίας, αλλά η εθελοντική παραίτηση της κοινωνίας από την κριτική σκέψη. Τότε ο Μεγάλος Αδελφός γίνεται σχεδόν περιττός, γιατί θα τον έχει ήδη εσωτερικεύσει η ίδια η κοινωνία.
Πηγή: Δημοκρατία
Δημοσιεύθηκε στο NewsFire.GR
