Στο Μεγάλο Σάββατο τελείται η Πρώτη Ανάσταση, που σηματοδοτεί την έναρξη του χαρμόσυνου μηνύματος της Ανάστασης του Χριστού.
Το πρωί της ημέρας αυτής, γύρω στις εννέα, ψάλλεται ο Εσπερινός της Ανάστασης. Εκεί ακούγεται για πρώτη φορά το τροπάριο «Ανάστα ο Θεός» και το βαρύ κλίμα των προηγούμενων ημερών αρχίζει να υποχωρεί.
Την ίδια ώρα η Εκκλησία τιμά τη θεόσωμη ταφή του Κυρίου και την κάθοδό Του στον Άδη, όπου κήρυξε στους νεκρούς. Αν και η ταφή έγινε το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής, το Μεγάλο Σάββατο είναι αφιερωμένο ολόκληρο σε αυτό το γεγονός.
Από το προηγούμενο βράδυ τα πένθιμα καλύμματα των ναών έχουν αντικατασταθεί με κόκκινα αναστάσιμα. Όταν ο ιερέας ψάλλει το «Ανάστα ο Θεός», σκορπά δαφνόφυλλα. Οι πιστοί χτυπούν τα στασίδια, οι καμπάνες ηχούν και ο θόρυβος γεμίζει τον χώρο, συμβολίζοντας τη νίκη απέναντι στον θάνατο.
Το θεολογικό μήνυμα της Πρώτης Ανάστασης
Η Πρώτη Ανάσταση εκφράζει τη νίκη του Χριστού επί του θανάτου και εξελίσσεται σε διαδοχικά στάδια. Ο Ιησούς Χριστός, ως απαρχή σύμφωνα με την Α΄ προς Κορινθίους (15:20), άνοιξε τον δρόμο για όσους πιστεύουν σε Αυτόν. Ακολούθησε η ανάσταση των αγίων της Ιερουσαλήμ, όπως αναφέρει ο Ματθαίος (27:52-53). Στη συνέχεια αναμένεται η ανάσταση των νεκρών εν Χριστώ κατά τη Δευτέρα Παρουσία Του και εκείνη των μαρτύρων στο τέλος της Θλίψης.
Σε αντίθεση, η Αποκάλυψη (20:12-13) περιγράφει τη δεύτερη ανάσταση των ασεβών, που συνδέεται με την κρίση και τον δεύτερο θάνατο.
Τα έθιμα που ζωντανεύουν την παράδοση
Το Μεγάλο Σάββατο, παρότι πιο ήσυχο από τις υπόλοιπες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας, είναι γεμάτο συμβολισμούς και τοπικές συνήθειες.
Στην Κέρκυρα ξεχωρίζει το σπάσιμο των κανατιών. Οι κάτοικοι ρίχνουν από τα μπαλκόνια μεγάλα πήλινα δοχεία γεμάτα νερό. Ο θόρυβος θυμίζει τη συντριβή του Άδη και την ανανέωση της ζωής.
Σε πολλά χωριά οι καμπάνες χτυπούν χαρμόσυνα ήδη από το πρωί, ως προμήνυμα της μεγάλης νίκης. Σε περιοχές όπως η Χαλκιδική και η Λέσβος φτιάχνουν και καίνε ομοίωμα του Ιούδα, σε πράξη συμβολικής κάθαρσης.
Παράλληλα, το πρώτο κόκκινο αυγό που βάφεται το πρωί τοποθετείται στο εικονοστάσι του σπιτιού και μένει εκεί μέχρι το επόμενο Πάσχα.
Πολλοί επισκέπτονται τα κοιμητήρια, καθαρίζουν τους τάφους, τους στολίζουν με λουλούδια και ανάβουν καντήλια, τελώντας τρισάγια. Με αυτό τον τρόπο εκφράζουν σεβασμό και αγάπη στους κεκοιμημένους και ενώνουν τη μνήμη τους με την ελπίδα της Ανάστασης.
Όσοι δεν θα παρευρεθούν τα μεσάνυχτα στην Ανάσταση μπορούν να συμμετάσχουν στην πρωινή λειτουργία και να μεταλάβουν με κατάνυξη. Στα μοναστήρια επικρατεί βαθιά κατανυκτική ατμόσφαιρα, με προσευχή και περισυλλογή.
Μια γέφυρα ανάμεσα σε θλίψη και χαρά
Το Μεγάλο Σάββατο λειτουργεί ως γέφυρα από το Πάθος στην Ανάσταση. Καλεί τους πιστούς να βιώσουν εσωτερικά αυτή τη μετάβαση και να προετοιμαστούν για το φως που έρχεται. Είναι η τελευταία στάση της Μεγάλης Εβδομάδας πριν από το γεγονός που φωτίζει και νοηματοδοτεί ολόκληρη την πίστη μας.
Η πρώτη Ανάσταση – Βίντεο
