Σε μια εκδήλωση φορτισμένη με πολιτική ένταση, ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής και ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Ευάγγελος Βενιζέλος μίλησαν ανοιχτά για τις απειλές στη δημοκρατία, επισημαίνοντας παθογένειες όπως οι υποκλοπές, τα σκάνδαλα και η θεσμική φθορά, σε μια εποχή που η εμπιστοσύνη των πολιτών κλονίζεται.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε στον πολιτιστικό χώρο του παλιού Δημοσίου Καπνεργοστασίου, με αφορμή τα 15 χρόνια λειτουργίας της εφημερίδας «δημοκρατία». Παρών ήταν ο Αντώνης Σαμαράς, ο Νίκος Δένδιας και ο Νικήτας Κακλαμάνης, ανάμεσα σε άλλους επιφανείς καλεσμένους.
Ο Καραμανλής, σε ομιλία του που ξεχώρισε για την καθαρότητα και την ουσία της, δεν έμεινε σε τυπικές ευχές. Αντίθετα, έθεσε στο επίκεντρο τις σύγχρονες προκλήσεις που υπονομεύουν τη λειτουργία της δημοκρατίας, τόσο στη χώρα μας όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η δημοκρατία υπάρχει, αλλά λειτουργεί;
Ο πρώην πρωθυπουργός ξεκίνησε από μια βασική διαπίστωση: η δημοκρατία δεν είναι απλώς ένα σύστημα που υπάρχει, αλλά ένα που πρέπει να λειτουργεί ουσιαστικά. Παρά τη σταθερότητα της Μεταπολίτευσης, χρειάζεται διαρκής επαγρύπνηση και εμπιστοσύνη από τους πολίτες.
Σήμερα, όμως, πολλοί αισθάνονται ότι οι θεσμοί υπολειτουργούν. Το Κοινοβούλιο χάνει βαρύτητα, η Δικαιοσύνη δέχεται πιέσεις, τα ΜΜΕ γίνονται εργαλεία χειραγώγησης, ενώ οι κυβερνήσεις παίρνουν αποφάσεις χωρίς να λαμβάνουν υπόψη την κοινωνία.
«Οι κυβερνήσεις δεν ακούνε, ούτε καταλαβαίνουν», τόνισε χαρακτηριστικά, στρέφοντας έμμεσα τα βέλη του στην τρέχουσα πολιτική πραγματικότητα.
Σκιά από τις υποκλοπές στη Δικαιοσύνη
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της ομιλίας αφορούσε τις τηλεφωνικές παρακολουθήσεις. Η δικαστική διερεύνηση, σύμφωνα με τον Καραμανλή, άφησε πολλά ερωτήματα αναπάντητα, δημιουργώντας αμφιβολίες που βλάπτουν ανεπανόρθωτα το κράτος δικαίου.
«Μόνο η αμφιβολία αρκεί για να πληγώσει τη δημοκρατία», δήλωσε, στέλνοντας σαφές μήνυμα για την ανάγκη διαφάνειας και εγγυήσεων από την εκτελεστική εξουσία.
Αποσταθεροποίηση της μεσαίας τάξης και ευρωπαϊκή κρίση
Ο Καραμανλής επεκτάθηκε στην ευρύτερη ευρωπαϊκή εικόνα, μιλώντας για μια παγκοσμιοποίηση που ξέφυγε από κάθε έλεγχο, αγορές που υπαγορεύουν πολιτικές και μια μεσαία τάξη που καταρρέει – εκείνη που υπήρξε ο πυλώνας της σταθερότητας μετά τον πόλεμο.
Με ζοφερές εικόνες περιέγραψε ένα «δυστοπικό μέλλον» με «γκέτο πλουσίων», όπου οι ελίτ απομονώνονται σε ασφαλή καταφύγια, ενώ οι υπόλοιποι βυθίζονται στην ανασφάλεια.
Η συγκέντρωση πλούτου σε λίγα χέρια, είπε, λειτουργεί σαν «νάρκη στα θεμέλια της δημοκρατίας».
Το Κοινοβούλιο πέρα από διακόσμηση
Δριμεία κριτική άσκησε και για την υποβάθμιση του Κοινοβουλίου, που δεν πρέπει να είναι απλώς όργανο επικύρωσης αποφάσεων. Αναφέρθηκε ειδικά στις Εξεταστικές Επιτροπές, χαρακτηρίζοντάς τες συχνά υποκριτικές και προσχηματικές, σε μια σαφή νύξη στην πρόσφατη κοινοβουλευτική πρακτική.
«Η δημοκρατία διαβρώνεται όχι από ένα μεγάλο γεγονός, αλλά από πολλές μικρές παρεκκλίσεις», υπογράμμισε, εννοώντας τις καθημερινές παραβιάσεις θεσμικών ορίων.
Κρίση στον δημόσιο λόγο και τα ΜΜΕ
Ο πρώην πρωθυπουργός στράφηκε και κατά του σύγχρονου δημόσιου λόγου, που έχει γίνει θέαμα γεμάτο εντυπώσεις, υπερβολές και τοξικότητα. Η ενημέρωση, είπε, θυσιάζεται συχνά σε συμφέροντα, αντί να ελέγχει την εξουσία.
«Καμία σκοπιμότητα δεν υπερβαίνει τη σωστή ενημέρωση», δήλωσε, υπερασπιζόμενος τον ρόλο του Τύπου ως φύλακα της αλήθειας.
Ο Καραμανλής έφτασε στο Καπνεργοστάσιο με τη σύζυγό του Νατάσα Παζαΐτη και τα παιδιά του.
Ανάμεσα στους παρευρισκόμενους ήταν ο Βύρων Πολύδωρας, ο Κώστας Λαλιώτης, ο Νίκος Δένδιας, η Αφροδίτη Λατινοπούλου, ο Πάνος Παναγιωτόπουλος, ο Λάκης Λαζόπουλος, ο Γιώργος Βλάχος, ο Μάριος Σαλμάς, η Έλενα Κουντουρά, ο Πάνος Καμμένος, ο Ευάγγελος Αντώναρος, η Βασιλική Θάνου και ο Νικήτας Κακλαμάνης.
Επίσης, έδωσαν το παρών ο Γιώργος Μητσικώστας, ο Άρης Σπηλιωτόπουλος και ο Κώστας Ζαχαριάδης, ενώ ο Χρήστος Μπουκώρος καθυστέρησε λόγω κυκλοφοριακών εμποδίων.
Βίντεο από τις ομιλίες
Βενιζέλος: Κρίση της Δύσης και νέο κοινωνικό συμβόλαιο
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, που έφτασε λίγο μετά τις 19:00, τόνισε στην ομιλία του ότι η σύγχρονη δημοκρατία είναι αναγκαστικά αντιπροσωπευτική και φιλελεύθερη.
«Χωρίς φιλελευθερισμό, συνδεδεμένο με το κράτος δικαίου, τον πολυκομματισμό, το Κοινοβούλιο, τα δικαιώματα της αντιπολίτευσης, τον πολιτικό πλουραλισμό, τις ελεύθερες εκλογές, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ανεξάρτητες Αρχές και τη διαφάνεια, δεν υπάρχει δημοκρατία», είπε.
Προσέθεσε ότι βιώνουμε την κρίση της Δύσης, ως ιστορική, αξιακή, θεσμική και γεωπολιτική οντότητα. Η κανονικότητα απαιτεί νέο κοινωνικό συμβόλαιο, που θα στηρίζει μια σύγχρονη δημοκρατία σεβόμενη θεσμούς και πολίτες.
«Η χώρα δεν μπορεί να προχωρήσει με σοβαρές κοινωνικές ανισότητες», κατέληξε, παραπέμποντας σε στοιχεία της Eurostat που δείχνουν ότι το 67% των Ελλήνων νιώθει υποκειμενική φτώχεια, θεωρώντας το εισόδημά του ανεπαρκές παρά την εργασία του.
