του Βασίλη Δ. Παπαγιαννίδη
Δικηγόρου LLM
“Οι λαοί που δε βλέπουν τους προγόνους τους, δεν βλέπουν ούτε τους απογόνους τους”. ~
Έντμουντ Μπέρκ
Η ιστορία συνεχώς και διαχρονικά διδάσκει. Ο εντυπωσιακός τρόπος επανάληψής της δεν οφείλεται στη δυναμική της αλλά μάλλον στην αδυναμία μας να τη μελετήσουμε και να την κατανοήσουμε ουσιαστικά.
Δείτε ένα χάρτη της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζάντιο) του 1300 μ.Χ. Και μετά δείτε ένα χάρτη του ίδιου κράτους το 1400 μ.Χ.
Στην πρώτη περίπτωση, δηλαδή το 1300, θα δείτε ένα κράτος, σαφώς αποδυναμωμένο σε σχέση με το παρελθόν, που όμως γεωγραφικά εκτίνεται στη βορειοδυτική Μ.Ασία, τη Θράκη, τη Μακεδονία, τη Θεσσαλία και το Βόρειο Αιγαίο.
Είναι ένα κράτος με κάποια τοπική και περιφερειακή δύναμη και υπόληψη. Στα ανατολικά του σύνορα στη Μ.Ασία συνορεύει με ένα νεοσύστατο μικρό τούρκικο «Μπεϊλίκι» υπό τον φύλαρχο-γαζή Οσμάν ή Οθομάν.
Μια μικρή κρατική οντότητα «άνευ σημασίας» για τους ένδοξους αυτοκράτορες που κάθονται στο θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως.
Αν τώρα μελετήσετε το χάρτη της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του 1400, δηλαδή έναν αιώνα αργότερα, θα τρομάξετε.
Αυτό το «ασήμαντο τούρκικο κρατίδιο» έχει καταλάβει τις κτήσεις της Αυτοκρατορίας στη Μ.Ασία, τη Θράκη, τη Μακεδονία, έχει συντρίψει τα βασίλεια των Σέρβων στη βόρεια Βαλκανική και έχει υποτάξει πλήρως τους Βουλγάρους.
Ένα ασήμαντο κρατίδιο έχει μετατραπεί στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Και η ένδοξη «βασιλεία των Ρωμαίων» έχει περιοριστεί στην Κωνσταντινούπολη και κάποια προάστια της Ανατολικής Θράκης, λίγα νησιά στο Βόρειο Αιγαίο και την Πελοπόννησο.
Η Αυτοκρατορία είναι πλήρως περικυκλωμένη από τους Οθωμανούς και ζει μάλλον από θαύμα ακόμα.
Και από θαύμα θα ζήσει ακόμα μισό αιώνα πριν πέσει… Ουσιαστικά δηλαδή, τον ύστερο Μεσαίωνα, ο Ελληνισμός περικυκλώθηκε και «πνίγηκε από ασφυξία».
Όμως, η στρατηγική του περικύκλωση, δεν ήταν μόνο αποτέλεσμα της ικανότητας και επεκτατικότητας των Οθωμανών αλλά αποτέλεσμα εσωτερικών λαθών, έλλειψης διορατικότητας και αντιλήψεων περί φιλίας και «ήρεμών νερών» με τους Οθωμανούς Τούρκους!
Όταν αρχικά η Αυτοκρατορία αισθάνθηκε απειλή από τους Οθωμανούς προσπάθησε ανεπιτυχώς να ανακόψει την προέλασή τους χωρίς ωστόσο να αντιληφθεί το μέγεθος της σοβαρότητας.
Μέχρι το 1330 η Αυτοκρατορία είχε χάσει τις κτήσεις της στη Μ.Ασία. Αντί να επιδιώξει την ανάκτησή των απωλεσθέντων εδαφών επιδόθηκε σε μια σειρά εμφυλίων πολέμων που την αποδυνάμωσε κι άλλο.
Είναι τρομακτικό αλλά καθώς οι Οθωμανοί ξεκίνησαν να προελαύνουν έλαβαν χώρα τουλάχιστον τρεις εμφύλιοι πόλεμοι (1321-1328, 1341-47, 1352-1357)! Σε αυτούς τους πολέμους, εμπλέκονταν ως «σύμμαχοι» και «μισθοφόροι» οι …Οθωμανοί.
Ο δε Αυτοκράτορας Ιωάννης Στ’ Καντακουζηνός έφτασε στο σημείο να δώσει στον Οθωμανό Σουλτάνο Ορχάν την κόρη του Θεοδώρα ως σύζυγο για να τον βοηθήσει στον πόλεμο κατά του Ιωάννη Ε’ του Παλαιολόγου!
Φυσικά οι Οθωμανοί εκμεταλλεύτηκαν την κατάσταση και άρχισαν να κατακτούν πλέον και Ευρωπαϊκά εδάφη σφίγγοντας τον κλοιό γύρω από τη Βασιλεύουσα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της Βυζαντινής αντίληψης και πολιτικής της περιόδου ήταν η προσπάθεια του Ιωάννη Στ’ να ανακτήσει την Καλλίπολη έναντι χρημάτων από το γαμπρό του Σουλτάνο Ορχάν.
Ο Ορχάν αρνήθηκε να παραδώσει πίσω την πόλη δηλώνοντας πως του τη «χάρισε ο Θεός». Μετά την Καλλίπολη ακολούθησε η Ανδριανούπολη και τελικά η άλλοτε ισχυρή Αυτοκρατορία κατέληξε μια «πόλη-κράτος»…
Το θέμα δε μπορεί να αναλυθεί σε λίγες γραμμές. Αν, ωστόσο, τα ανωτέρω σας θυμίζουν κάτι από τη σημερινή κατάσταση όπου η Τουρκία «περικυκλώνει» την Ελλάδα συμμαχώντας με τα γειτονικά κράτη και αποσπώντας της διπλωματικές διεξόδους και γεωπολιτικές ευκαιρίες, την ίδια στιγμή που στην Ελλάδα ακόμα κυριαρχούν αντιλήψεις περί διαλόγου, αυτό σημαίνει πως εξακολουθούμε να επαναλαμβάνουμε τα ίδια λάθη και να υποτιμούμε τον κίνδυνο.
Δημοσιεύθηκε στο NewsFire.GR
