Η κυβέρνηση σχεδιάζει νέα μέτρα για την αντιμετώπιση την έλλειψη προσφοράς ακινήτων και τα υψηλά ενοίκια, που δημιουργούν την στεγαστική κρίση, ξεκινώντας από πρωτοβουλίες που έχει ήδη σκιαγραφήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κώστας Χατζηδάκης, προανήγγειλε περαιτέρω ενέργειες για να βοηθηθούν πολίτες που δυσκολεύονται με το αυξανόμενο κόστος στέγασης.
Αυτές έρχονται ως συνέχεια σε υπάρχοντα μέτρα, όπως
- η επιστροφή ενός ενοικίου,
- η αλλαγή στην κλίμακα μισθωμάτων και
- οι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες ενοικιάσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός θα παρουσιάσει απροσδόκητες πρωτοβουλίες από τη Βουλή, το βράδυ της ψήφισης του προϋπολογισμού. Στόχος είναι η συγκράτηση των ενοικίων, μαζί με στεγαστικά προγράμματα από το 2026 που θα συνδέουν ανακαινίσεις με ενεργειακές βελτιώσεις.
Τα δεδομένα αποκαλύπτουν πιέσεις από το κόστος στέγης όχι μόνο εδώ, αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι τιμές μένουν σε υψηλά επίπεδα, ενώ η διαθεσιμότητα κατοικιών παραμένει χαμηλή.
Κατευθύνσεις από την Ευρώπη
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέτασε τα στοιχεία της στεγαστικής κρίσης και προτείνει στην Επιτροπή συγκεκριμένες κινήσεις.
Αυτές εστιάζουν στην ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών, κόβοντας γραφειοκρατικά εμπόδια και απλοποιώντας διαδικασίες για κατασκευές και ανακαινίσεις.
Παράλληλα, προωθείται η απελευθέρωση οικοδομήσιμης γης σε πυκνές περιοχές, χρησιμοποιώντας δημόσια εδάφη για κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγαση.
Επιπλέον, προτείνεται γρήγορη αδειοδότηση, με την αρχή της σιωπηρής έγκρισης για νέα έργα, εκτός αν αφορούν περιβάλλον ή πολιτιστική κληρονομιά.
Η στρατηγική για κύμα ανακαινίσεων θα στοχεύει τόσο σε ενεργειακές αναβαθμίσεις όσο και σε μεγαλύτερη διαθεσιμότητα κατοικιών.
Θα δημιουργηθεί φορολογικό σύστημα που ενθαρρύνει επενδύσεις σε σπίτια και μειώνει πιέσεις στις τιμές, προάγοντας νέες κατασκευές όπου η ζήτηση είναι υψηλή.
Τέλος, θα γίνει αποκατάσταση δημόσιων κτιρίων για κοινωνικές κατοικίες, προσελκύοντας ιδιωτικά κεφάλαια για στέγαση χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων, ενώ θα αυξηθεί η χρηματοδότηση σε τοπικούς φορείς για δημόσια στέγαση.
Ανάπτυξη τιμών και περιορισμένη προσφορά
Στα τελευταία οκτώ χρόνια, οι τιμές κατοικιών στην ΕΕ ανέβηκαν κατά 48% κατά μέσο όρο, ενώ τα ενοίκια κατά 18%. Αυτά απορροφούν μέχρι 40% του μηνιαίου εισοδήματος στα νοικοκυριά.
Κύρια αιτία είναι η χαμηλή προσφορά, τόσο ιδιωτικών όσο και δημόσιων κατοικιών, λόγω μειωμένων κατασκευών και ανεπαρκών επενδύσεων τις προηγούμενες δεκαετίες.
Για παράδειγμα, το 2024 ο δείκτης ωφέλιμου εμβαδού έπεσε κατά 1,6%, ενώ αυτός των κατοικιών έμεινε αμετάβλητος.
Κι όμως, ο αστικός πληθυσμός μεγαλώνει, συγκεντρωμένος σε μεγάλες και μεσαίες πόλεις, ενώ οι αγροτικές περιοχές χάνουν κατοίκους.
Οι ανάγκες αλλάζουν, με μικρότερες οικογένειες, γήρανση πληθυσμού και μεταναστευτικές ροές που εντείνουν δημογραφικές αλλαγές.
Τι «εξαφανίζει» τα ακίνητα στην Ελλάδα
Η Τράπεζα της Ελλάδος εντοπίζει τρεις βασικούς λόγους που απομακρύνουν χιλιάδες ακίνητα από την αγορά.
- Πρώτος, η δέσμευση ακινήτων λόγω μη εξυπηρετούμενων δανείων, που μένουν στα χέρια τραπεζών και servicers. Πολλά προορίζονται για πλειστηριασμούς, αλλά καθυστερούν λόγω νομικών ή τεχνικών ζητημάτων.
- Δεύτερος, η επενδυτική χρήση κατοικιών, είτε μέσω βραχυχρόνιων μισθώσεων είτε από ξένα funds, που αφαιρούν μεγάλο κομμάτι από το απόθεμα. Σπίτια που παλιά νοικιάζονταν μακροπρόθεσμα τώρα γίνονται τουριστικά.
- Τρίτος, η μειωμένη κατασκευή νέων σπιτιών. Στο πρώτο εξάμηνο του 2025, η οικοδομική δραστηριότητα έπεσε κατά 14% σε αριθμό αδειών, 24% σε επιφάνεια και 17% σε όγκο.
Η απόφαση του ΣτΕ για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, μαζί με υψηλό κόστος υλικών και ενέργειας, κρατά την οικοδομή σε χαμηλά επίπεδα. Έτσι, η αγορά λειτουργεί με τεχνητή έλλειψη, και οι τιμές ανεβαίνουν όχι από μεγαλύτερη ζήτηση, αλλά από ανεπαρκή προσφορά.
