Εσύ θα το πάρεις το «Σήμα»;

Η ιδέα παρουσιάζεται ως αυτονόητα θετική. Αλλά έχουμε χορτάσει από αγαθές προθέσεις.

Οι εταιρείες θα βαθμολογούνται με κριτήρια όπως το ποσοστό των γυναικών, ο αριθμός αλλοδαπών εργαζομένων, η παροχή σεμιναρίων «συμπερίληψης» και η ύπαρξη επίσημης πολιτικής «διαφορετικότητας». Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Δηλαδή με πόρους που προορίζονταν για την οικονομική μας ανάκαμψη.

Η ισότητα απέναντι στον νόμο και η απαγόρευση των διακρίσεων στην εργασία είναι θεμελιώδεις κατακτήσεις. Αυτό που επιχειρείται τώρα είναι κάτι διαφορετικό: η μετάβαση από την ισότητα ευκαιριών στην επιβολή συγκεκριμένων αποτελεσμάτων από το Κράτος.

Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι το γνωστό πλαίσιο DEI (Diversity, Equity, Inclusion). Στις ΗΠΑ, από όπου ξεκίνησε, η προσέγγιση αυτή δέχεται πλέον ισχυρό πλήγμα. Μεγάλες εταιρείες όπως η Boeing διέλυσαν το τμήμα DEI. Η Meta, η Disney, η Walmart και άλλες έχουν περιορίσει ή καταργήσει σημαντικά προγράμματα, στόχους ποσοστώσεων και σχετικές δεσμεύσεις, καθώς η αγορά και οι μέτοχοι ζήτησαν το αυτονόητο: προτεραιότητα στην απόδοση, την ασφάλεια και τα οικονομικά αποτελέσματα.

Το «Σήμα Διαφορετικότητας» δεν είναι μια απλή, ουδέτερη πιστοποίηση. Ακόμη κι αν τυπικά είναι εθελοντικό, τέτοιοι μηχανισμοί σπάνια μένουν χωρίς συνέπειες. Σταδιακά συνδέονται με επιδοτήσεις, δημόσιες συμβάσεις, συνεργασίες και τη δημόσια εικόνα μιας εταιρείας. Δημιουργείται έτσι ένα πλαίσιο έμμεσου εξαναγκασμού. Οι μεγάλες επιχειρήσεις της χώρας, σημαντικό μέρος των οποίων επιβιώνουν από κρατικές συμβάσεις, θα αναγκαστούν να πειθαρχήσουν στην «εθελοντική» κρατική πρωτοβουλία

Και εδώ τίθεται το ουσιαστικό ερώτημα: τι δουλειά έχει το Κράτος να βαθμολογεί τις ιδιωτικές επιχειρήσεις με βάση το ποιον προσλαμβάνουν ή τι σεμινάρια κάνουν;

Η απάντηση είναι απλή: καμία.

Οι επιχειρήσεις δεν είναι πεδίο κοινωνικής μηχανικής. Κρίνονται από την ποιότητα των προϊόντων και υπηρεσιών τους, την ανταγωνιστικότητα και την ικανότητά τους να δημιουργούν αξία. Όταν εισάγονται εξωτερικά ιδεολογικά κριτήρια, η λειτουργία της αγοράς διαταράσσεται. Ο ανταγωνισμός αλλοιώνεται και το κόστος — σε χρόνο, χρήμα και γραφειοκρατία — μετακυλίεται τελικά στους καταναλωτές και τους εργαζόμενους.

Στην ελληνική πραγματικότητα, τέτοιες πρωτοβουλίες μοιάζουν ακόμη πιο άστοχες. Με υψηλή ανεργία νέων, brain drain, χαμηλή παραγωγικότητα και βαριά φορολογία, η προτεραιότητά μας δεν μπορεί να είναι νέα διοικητικά βάρη και «σήματα συμμόρφωσης». Η καλύτερη «συμπερίληψη» είναι μια οικονομία όπου όποιος έχει δεξιότητες και διάθεση να παράγει μπορεί να προοδεύει. Χωρίς ταμπέλες και ποσοστώσεις.

Κανένας σοβαρός καταναλωτής δεν επιλέγει προϊόν ή υπηρεσία με βάση το αν μια εταιρεία διαθέτει «Σήμα Διαφορετικότητας». Ενδιαφέρεται για τιμή, ποιότητα και αξιοπιστία. Η ιδέα ότι η αγορά θα λειτουργήσει καλύτερα με κρατικά σήματα δεν έχει επιβεβαιωθεί πουθενά. Αντίθετα, έχει αποτύχει όπου δοκιμάστηκε. Και θα αποτύχει και στην Ελλάδα.

Το Κράτος έχει σαφή ρόλο: να διασφαλίζει την ισονομία, να προστατεύει από πραγματικές διακρίσεις και να θέτει τους απολύτως απαραίτητους κανόνες που ισχύουν για όλους. Δεν έχει ρόλο να επιβραβεύει συγκεκριμένες ιδεολογικές αντιλήψεις ούτε να μετατρέπει την αγορά σε χώρο ιδεολογικής αξιολόγησης.

Το «Σήμα Διαφορετικότητας» παρουσιάζεται ως πρόοδος. Στην πραγματικότητα, είναι ένα βήμα προς περισσότερη γραφειοκρατία και λιγότερη ελευθερία.

Εσύ θα το πάρεις το «Σήμα»;