Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου Βρετανίας σοκάρει! Είναι το τέλος της ιδεολογίας του φύλου ή απλώς η αρχή μιας παγκόσμιας σύγκρουσης;
Η πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου, σύμφωνα με την οποία οι όροι «γυναίκα» και «άνδρας» στον Νόμο για την Ισότητα (Equality Act) αναφέρονται στο βιολογικό φύλο, χαρακτηρίστηκε ως ιστορική νίκη για τις απόψεις που επικρίνουν την ιδεολογία των φύλων. Ωστόσο, ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ δυσκολότερο να αναστραφεί η «τρέλα του φύλου» – όχι μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Κι αυτό γιατί, εδώ και δεκαετίες, οι κρατικοί θεσμοί φαίνεται πως έχουν σταθερό σκοπό να αναδιαμορφώσουν την πολιτική ταυτότητα του ατόμου μέσω της ιδεολογίας του φύλου.
της Ashley Frawley
Η Μεγάλη Βρετανία μπορεί να επανασυνδέεται με την πραγματικότητα του βιολογικού φύλου, όμως μια παγκόσμια προσπάθεια να μεταμορφωθεί η κοινωνία σε «άφυλη» συνεχίζεται. Για παράδειγμα, σε ολόκληρη την υποσαχάρια Αφρική, το πρόγραμμα της UNESCO «Τα Δικαιώματά μας, η Ζωή μας, το Μέλλον μας» (O3), χρηματοδοτούμενο από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και το Ίδρυμα Packard, προωθεί την ολοκληρωμένη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση σε 35 χώρες – πολλές από τις οποίες είναι από τις φτωχότερες στον κόσμο.
Ένας από τους βασικούς στόχους του προγράμματος είναι να «αμφισβητήσει τα έμφυλα πρότυπα», στοχεύοντας σε παιδιά ηλικίας 5 έως 12 ετών. Τα αναλυτικά προγράμματα παροτρύνουν τα παιδιά να αναλογιστούν την «εσωτερική τους ταυτότητα φύλου» και να αντιληφθούν τα έμφυλα στερεότυπα ταυτόχρονα ως επιβλαβή, αλλά και ως βαθιά προσωπικά βιώματα που πρέπει να γίνονται σεβαστά. Μέσα από τέτοια προγράμματα, η αναγνώριση φύλου παρουσιάζεται ως ανθρώπινο δικαίωμα ισότιμο με την πρόσβαση σε τροφή, νερό και στέγη.
Ο μόνος τρόπος να κατανοήσει κανείς αυτήν τη δέσμευση στην ατζέντα της ταυτότητας φύλου είναι να αποδεχτεί ότι η «ταυτότητα φύλου που δεν συμφωνεί με το βιολογικό φύλο» έχει μετατραπεί σε κυρίαρχο σύμβολο δυσπιστίας απέναντι στο παραδοσιακό φιλελεύθερο υποκείμενο: τον λογικό, αυτεξούσιο πολίτη, ικανό για στοχασμό και αυτοδιαχείριση. Αυτός ήταν το θεμέλιο της φιλελεύθερης κοινωνίας – ο λόγος που μπορούσε να υπογράφει συμβόλαια, να ψηφίζει, να συναινεί στη διακυβέρνησή του.
Αλλά τις τελευταίες δεκαετίες, αυτή η μορφή – ο υπονοούμενος αρσενικός καθολικός πολίτης – θεωρήθηκε εμπόδιο στην κοινωνική πρόοδο. Όπως είχε παρατηρήσει η φεμινίστρια θεωρητικός Monique Wittig, «το καθολικό έχει ιδιοποιηθεί από τους άνδρες». Η Judith Butler χρησιμοποίησε αυτές τις κριτικές ως αφετηρία για να αποδομήσει συνολικά την έννοια του συνεκτικού υποκειμένου, γράφοντας: «Το ερώτημα της γυναίκας ως υποκειμένου του φεμινισμού εγείρει το ενδεχόμενο ότι ίσως δεν υπάρχει καν υποκείμενο που να ‘προϋπάρχει’ του νόμου».
Αλλά το φιλελεύθερο υποκείμενο δεν εξαφανίστηκε – απλώς μεταμορφώθηκε. Η θέση της Butler μπορεί να διαβαστεί κανονιστικά: Αν το υποκείμενο είναι κοινωνική κατασκευή, τότε μπορεί να ανακατασκευαστεί ώστε να είναι πιο ευέλικτο, ελέγξιμο και «ανθεκτικό».
Παρόμοια λογική συναντάται και σε αριστερούς οικονομολόγους όπως ο Joseph Stiglitz, ο οποίος μετά την κρίση του 2008 υποστήριξε ότι ο «ορθολογικός άνθρωπος» (homo economicus) είναι μύθος:
«Οι άνθρωποι δρουν συστηματικά με μη ορθολογικό τρόπο». Αυτή η φαινομενικά προοδευτική θέση, που κριτικάρει τον καπιταλιστικό ατομισμό, τελικά ενισχύει τη νέα κυρίαρχη ιδεολογία: Όταν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τα μοντέλα, το πρόβλημα δεν είναι στα μοντέλα – είναι στη φύση του ανθρώπου.
Το αποτέλεσμα; Ο άνθρωπος δεν είναι πλέον φορέας λογικής αλλά πηγή κινδύνου, που συνεχώς αποτυγχάνει να «συμπεριφέρεται σωστά». Η ορθολογικότητα μεταφέρεται πλέον μακριά από τον άνθρωπο: στους «ειδικούς», στα προγνωστικά μοντέλα, στις «τεκμηριωμένες πολιτικές». Όσο πιο απρόσωπη και αδιαφανής είναι η διαδικασία, τόσο πιο «επιστημονική» θεωρείται.
Οι «προβληματικοί» άνδρες σήμερα επιμένουν στην αυτονομία τους, στην κρίση τους, στις απαιτήσεις τους. Οι εργατικές τάξεις του 19ου αιώνα, που αποτελούνταν κυρίως από άνδρες, απειλούσαν τα κατεστημένα. Η ανδρικότητα, από αυτή την οπτική, ενσαρκώνει ό,τι φοβούνται οι ελίτ: αντίσταση, λαϊκισμός, απείθεια. Ο παλιός πολίτης της φιλελεύθερης δημοκρατίας μετατρέπεται πλέον στον σαμποτέρ της νέας «δημοκρατίας» της διαχειρίσιμης συμμόρφωσης.
Η παράδοση και ο πολιτισμός θεωρούνται πια εμπόδια: πηγές κακών αποφάσεων, παλιών δεσμών, μη προσαρμοστικότητας. Η «μετάβαση» σημαίνει το ξερίζωμα αυτών των δεσμών. Σε αυτό το πλαίσιο, η ιδεολογία της ταυτότητας φύλου είναι το ιδανικό μοντέλο ανθρώπου για τις τεχνοκρατικές ελίτ: εύπλαστο, αποκομμένο από την παράδοση και αφιερωμένο στη διαρκή αναδημιουργία του εαυτού.
Η σχετική βιβλιογραφία τονίζει ότι το «coming out» δεν είναι μια στιγμή – είναι μια δια βίου διαδικασία, καθώς αλλάζουν δουλειές, σχέσεις, σπίτια. Το ιδανικό υποκείμενο της νέας εποχής είναι πάντα σε ετοιμότητα να προσαρμοστεί. Ένα ρευστό υποκείμενο για έναν ρευστό κόσμο.
Αυτό είναι το ιδανικό πολιτικό υποκείμενο του σύγχρονου μεταφιλελεύθερου μανατζερισμού:
εξαρτημένο από εξωτερικές αρχές, πρόθυμο να αμφισβητήσει την ίδια του την κρίση. Δεν χρειάζεται κάποιος να κάνει μετάβαση για να ενσαρκώσει αυτό το ιδανικό. Το να αποδεχτείς ότι δεν μπορείς να γνωρίζεις το φύλο του ανθρώπου απέναντί σου σημαίνει ότι αποδέχεσαι πως πρέπει να αμφιβάλλεις για τα ίδια σου τα μάτια. Δεν μπορείς πια να εμπιστευτείς την παράδοση ή την κοινή λογική – πρέπει να κοιτάς προς τις νέες επίσημες οδηγίες. Κι επειδή αλλάζουν συνεχώς, πρέπει να είσαι πάντα σε επιφυλακή, πάντα εύκαμπτος, πάντα πρόθυμος να προσαρμοστείς σε νέες «αλήθειες».
Η αποδοχή της ταυτότητας φύλου δεν είναι πολιτισμική παρέκκλιση, αλλά η ίδια η λογική του σύγχρονου τεχνοκρατικού ελέγχου: δυσπιστία στους απλούς ανθρώπους, εχθρότητα προς την αυτονομία, εμμονή με τη διαχείριση.
Η δράση της UNESCO στην Αφρική αποκαλύπτει πόσο παγκόσμιο είναι αυτό το σχέδιο. Όταν σχολεία χωρίς τουαλέτες λαμβάνουν προγράμματα ταυτότητας φύλου, γίνεται ξεκάθαρο: Δεν πρόκειται για τις ανάγκες των τοπικών κοινοτήτων, αλλά για την κατασκευή νέων ανθρώπων, προσαρμοσμένων σε έναν νέο κόσμο – έναν κόσμο που πλέον δεν χτίζεται με τούβλα και ατσάλι, αλλά μέσα στο ίδιο το μυαλό μας.
Δημοσιεύθηκε στο NewsFire.GR
