Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν που ανακοινώθηκε την Τετάρτη αφήνει πολλά σημαντικά ζητήματα εκκρεμή, ανάμεσά τους και το ακανθώδες θέμα του ταμείου ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Παρότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη έκαναν ένα βήμα προς τα εμπρός, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι ο δρόμος μέχρι μια πλήρη ειρηνευτική διευθέτηση παραμένει μακρύς.
Το Μνημόνιο Συνεννόησης προβλέπει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και θέτει τις βάσεις για τελική συμφωνία στα περισσότερα ανοιχτά μέτωπα. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ το παρουσίασε ως σημαντική νίκη για τις ΗΠΑ κατά τη συνέντευξη Τύπου στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία. Λίγο αργότερα, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι το κείμενο υπογράφηκε ηλεκτρονικά και τέθηκε άμεσα σε ισχύ.
Ο Τραμπ και ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραψαν ψηφιακά το μνημόνιο, τόσο στα αγγλικά όσο και στα φαρσί. Η υπογραφή από την αμερικανική πλευρά έγινε λίγο πριν από το επίσημο δείπνο με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο Παλάτι των Βερσαλλιών.
Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου και εξελίχθηκε σε περιφερειακή σύγκρουση με περισσότερους από 7.000 νεκρούς, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο. Οι επιπτώσεις ήταν σοβαρές: άνοδος τιμών ενέργειας, αναζωπύρωση πληθωριστικών πιέσεων και κίνδυνος επισιτιστικής κρίσης σε αναπτυσσόμενες χώρες. Το νέο κείμενο των 14 σημείων παρατείνει την εκεχειρία που είχε ανακοινωθεί τον Απρίλιο κατά άλλες 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ώστε να ξεκινήσουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για οριστική κατάπαυση του πυρός.
ΗΠΑ και Ιράν έχουν ακόμη πολύ δρόμο μπροστά τους
Νέες λεπτομέρειες που έδωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι σε τηλεφωνική ενημέρωση δημοσιογράφων δείχνουν ότι οι δύο πλευρές απέχουν ακόμα από μια συνολική συμφωνία. Ο πρωταρχικός στόχος του Τραμπ, να εμποδίσει οριστικά το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων, δεν καλύπτεται πλήρως από το σημερινό κείμενο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε ότι η συμφωνία διασφαλίζει ότι η Τεχεράνη δεν θα αγοράσει, δεν θα αναπτύξει και δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά. Ωστόσο, το επίσημο κείμενο που διαβάστηκε στους δημοσιογράφους δεν φτάνει σε τέτοιο βαθμό δέσμευσης. Αντίθετα, δίνει προθεσμία 60 ημερών για διαπραγματεύσεις ώστε να επιτευχθεί μια διαρκής πυρηνική συμφωνία. Το Ιράν δεσμεύεται μόνο να μειώσει τα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, χαρακτηρισμός που Αμερικανοί αξιωματούχοι παρουσίασαν ως σημαντική παραχώρηση.
Τι θα γίνει με το ταμείο των 300 δισ. δολαρίων
Ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία αφορά τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης. Ο Τραμπ είχε δηλώσει ξεκάθαρα ότι οι ΗΠΑ δεν θα δώσουν χρήματα στο Ιράν, κάνοντας μάλιστα αναφορά στην κριτική που είχε ασκήσει στην πληρωμή 1,7 δισ. δολαρίων από την κυβέρνηση Ομπάμα το 2016.
Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με το κείμενο της συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν με περιφερειακούς εταίρους για να διαμορφώσουν ένα αμοιβαία αποδεκτό σχέδιο τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν. Αξιωματούχοι της Ουάσινγκτον σπεύδουν να διευκρινίσουν ότι η συμφωνία δεν υποχρεώνει τις ΗΠΑ να καταβάλουν ούτε ένα σεντ. Ωστόσο, η διατύπωση είναι αρκετά ανοιχτή και αφήνει περιθώρια για μελλοντικές πληρωμές ή εμπλοκή αμερικανικών πόρων.
Το ζήτημα αυτό μπορεί να εξελιχθεί σε πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ και τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, που είχαν δεσμευτεί προεκλογικά να αποφύγουν νέους «αέναους πολέμους». Ακόμα και η βάση των MAGA, που είναι παραδοσιακά αντίθετη σε τέτοιες εμπλοκές, μπορεί να αντιδράσει.
Η κριτική δεν άργησε να εκδηλωθεί ακόμα και μέσα στο Ρεπουμπλικανικό κόμμα. Βουλευτές ζητούν πλήρη ενημέρωση, ενώ ορισμένοι γερουσιαστές εκφράζουν επιφυλάξεις. Ο απερχόμενος γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι από τη Λουιζιάνα χαρακτήρισε τη συμφωνία «το χειρότερο λάθος εξωτερικής πολιτικής εδώ και δεκαετίες», τονίζοντας ότι οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν δεν περιορίστηκαν ουσιαστικά και ότι η Τεχεράνη διδάχθηκε πως η απειλή κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ αποδίδει.
🚨 President Donald J. Trump has SIGNED the Iran Memorandum of Understanding at Versailles in France. 🇺🇸 pic.twitter.com/JQ6qlbvFAF
— The White House (@WhiteHouse) June 17, 2026
Άλλα κρίσιμα θέματα, όπως η χρηματοδότηση από το Ιράν ομάδων όπως η Χεζμπολάχ και το πυραυλικό του πρόγραμμα, δεν καλύπτονται επαρκώς στο κείμενο. Η εκεχειρία επεκτείνεται και στη Χεζμπολάχ, όμως δεν είναι σαφές αν η Τεχεράνη θα πιεστεί να κόψει τη στήριξή της σε τέτοιες οργανώσεις.
Το κείμενο δίνει προθεσμία 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης. Στη συνέντευξή του στην G7, ο ίδιος ο Τραμπ δεν εμφανίστηκε απόλυτα αισιόδοξος. «Αν δεν γίνει σε 60 ημέρες, επιστρέφουμε στους βομβαρδισμούς», είπε χαρακτηριστικά, όπως αναφέρει σε δημοσίευμά του το Newsbomb.
Πηγή: NewsFire.GR
