Κουρδιστάν.
Οι Κούρδοι, ένας από τους μεγαλύτερους λαούς χωρίς ανεξάρτητο κράτος, διαιρούνται εδώ και αιώνες ανάμεσα σε Τουρκία, Ιράν, Ιράκ και Συρία. Το ζήτημα της εθνικής τους αυτοδιάθεσης ξεκινά ουσιαστικά μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι μεγάλες δυνάμεις διαμοίρασαν την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αφήνοντας τους Κούρδους χωρίς εθνική εστία.
Οι Κούρδοι κατοικούν στην περιοχή που ονομάζεται Κουρδιστάν εδώ και χιλιάδες χρόνια. Πρόγονοί τους θεωρούνται οι Μήδοι και οι Καρδούχοι, που αναφέρονται ήδη από τον Ξενοφώντα.
Μιλούν ινδοευρωπαϊκή γλώσσα της ιρανικής ομάδας και διατηρούν ξεχωριστή πολιτιστική ταυτότητα, παρόλο που θρησκευτικά ανήκουν κυρίως στο σουνιτικό Ισλάμ, με σημαντική παρουσία αλεβιτών.
Μέχρι τον 19ο αιώνα, οι κουρδικές περιοχές ήταν είτε αυτόνομες ηγεμονίες είτε υπό οθωμανική και περσική κυριαρχία. Οι αυτοκρατορίες συνεργάζονταν για να καταστείλουν εξεγέρσεις.
Η κατακερμάτιση μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο
Με την ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η Συνθήκη των Σεβρών (1920) προέβλεπε για πρώτη φορά τη δημιουργία αυτόνομου κουρδικού κράτους. Οι ελπίδες όμως διαψεύστηκαν γρήγορα.
Η Συνθήκη της Λωζάννης (1923) αναθεώρησε τα πάντα: τα σύνορα της νέας Τουρκίας καθορίστηκαν χωρίς αναφορά σε κουρδική αυτοδιάθεση. Το Κουρδιστάν μοιράστηκε μεταξύ Τουρκίας, Ιράκ (βρετανική εντολή), Συρίας (γαλλική εντολή) και Ιράν.
Στις επόμενες δεκαετίες ακολούθησαν εξεγέρσεις. Στην Τουρκία, εξεγέρσεις όπως του Σεΐχη Σαΐντ (1925), του Αραράτ (1930) και του Ντερσίμ (1937-1938) καταστάληκαν βίαια.
Στο Ιράν ιδρύθηκε η βραχύβια Δημοκρατία του Μαχαμπάντ (1946), που κατέρρευσε μετά την αποχώρηση των Σοβιετικών.
Από τον Ψυχρό Πόλεμο έως σήμερα
Στο Ιράκ, ο Μουσταφά Μπαρζανί ξεκίνησε εξέγερση το 1961. Το 1970 υπήρξε συμφωνία αυτονομίας, που όμως δεν τηρήθηκε. Η πιο τραγική περίοδος ήρθε με τον Σαντάμ Χουσεΐν: η εκστρατεία Anfal (1988) και η χημική επίθεση στη Χαλάμπτζα άφησαν δεκάδες χιλιάδες νεκρούς.
Στην Τουρκία, το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) ιδρύθηκε το 1978 από τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Από το 1984 ξεκίνησε ένοπλος αγώνας, που συνεχίζεται με διαλείμματα μέχρι σήμερα.
Το PKK χαρακτηρίζεται τρομοκρατική οργάνωση από Τουρκία, ΗΠΑ και ΕΕ, ενώ έχει εξελιχθεί σε πολιτικό κίνημα με έμφαση στη δημοκρατική αυτονομία.
Στη Συρία, οι Κούρδοι απέκτησαν σημαντική αυτονομία στη Ροζάβα μετά τον εμφύλιο (2012), με τις δυνάμεις YPG να παίζουν καθοριστικό ρόλο κατά του Ισλαμικού Κράτους, με αμερικανική στήριξη.
Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό
Σήμερα, οι Κούρδοι αριθμούν 30-40 εκατομμύρια. Στο Ιρακινό Κουρδιστάν λειτουργεί ημι-αυτόνομη περιφέρεια από το 1991, με δημοψήφισμα ανεξαρτησίας το 2017. Στην Τουρκία, το ζήτημα συνδέεται με το PKK και πολιτικά κόμματα όπως το HDP. Στο Ιράν και τη Συρία, η καταπίεση παραμένει έντονη.
Το Κουρδικό Ζήτημα δεν είναι μόνο εθνικό, αλλά και γεωπολιτικό. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή –από τον πόλεμο κατά του ISIS μέχρι τις εντάσεις ΗΠΑ-Ιράν– κρατούν τους Κούρδους στο επίκεντρο, συχνά ως πιόνια μεγάλων δυνάμεων.
Η λύση παραμένει δύσκολη, όσο τα κράτη της περιοχής βλέπουν την κουρδική αυτοδιάθεση ως απειλή για την εδαφική τους ακεραιότητα.
Πηγή: NewsFire.GR
