Η “Johan Cruyff Arena” ετοιμάζεται για την υποδοχή του Ολυμπιακού (28/1, 22:00) στην 8η και τελευταία αγωνιστική της League Phase του Champions League. Ο Άγιαξ, αντίπαλος των “ερυθρόλευκων”, έχει πλούσια ιστορία που φέρνει και ελληνικές ρίζες. Μήπως το όνομα του συλλόγου μαρτυρά κάτι παραπάνω από θέμα απλής ονοματοδοσίας;
Το ερώτημα γύρω από την ελληνική καταγωγή του ονόματος του Άγιαξ έχει πυροδοτήσει πολλές θεωρίες. Ιστορίες που εμπλέκουν Ελληνίδα μητέρα ενός εκ των ιδρυτών, αλλά και παραδόσεις τοποθετώντας τον Άγιαξ κοντά σε μεθυσμένους ποδοσφαιρικούς παράγοντες, έχουν προκύψει. Ο Ολλανδός ιστορικός Γιούριτ βαν ντε Βούρεν φαίνεται να είναι ο ειδικός που μπορεί να φωτίσει το θέμα, καθώς ο Αίας, γνωστός και ως Ajax, ήταν σημαντικός ήρωας της ελληνικής μυθολογίας, γιος του Τελαμώνα και της Περίβοιας. Η δύναμή του τον καθόρισε στον Τρωικό Πόλεμο, όπου μόνο ο Αχιλλέας μπορούσε να τον συναγωνιστεί.
Μια πρόσφατη θεωρία υποστηρίζει ότι η μητέρα του πρώτου προέδρου του Άγιαξ, Φλόρις Στέμπελ, καταγόταν από την Ελλάδα. Ο Βαν ντε Βούρεν ανέσυρε το πιστοποιητικό γέννησης του Στέμπελ από τα δημοτικά αρχεία του Άμστερνταμ, εκδόθηκε στις 20 Ιανουαρίου 1877. Η οικογενειακή ιστορία αναφέρει ότι ο πατέρας του ήταν Γιοχάνες Στέμπελ, ενώ η μητέρα του Γιοχάνα Χέντρικα Τσίσφεχερ. Παρά την υποψία για ελληνική προέλευση, ο Βαν ντε Βούρεν καταλήγει ότι τα ονόματα της μητέρας του δεν καταδεικνύουν ελληνική καταγωγή.
Πέρα από αυτές τις ιστορίες, έχει γίνει λόγος και για μια υποτιθέμενη συμφωνία από το 1900, σύμφωνα με την οποία ο Άγιαξ του Λέιντεν παραχωρούσε στον Άγιαξ του Άμστερνταμ το δικαίωμα εκμετάλλευσης του ονόματος για εκατό χρόνια. Ωστόσο, κανένας δεν έχει βρει στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την ύπαρξη αυτού του εγγράφου.
Πολλές ακόμα φήμες κυκλοφορούν γύρω από τις λεγόμενες μυστικές συναντήσεις των διοικητικών συμβουλίων των Άγιαξ, εναλλάσσοντας την άδεια χρήσης του ονόματος. Πριν από περίπου 28 χρόνια, κάποιος ενημέρωσε τον Βαν ντε Βούρεν ότι αυτές οι συναντήσεις γίνονταν κάθε πέντε ή δέκα χρόνια, συνοδευόμενες από υπερκατανάλωση αλκοόλ. Ωστόσο, η πρόταση αυτή παραμένει αναπόδεικτη.
Το λογότυπο του Άγιαξ φέρει την ιστορία του. Ο Γιούριτ βαν ντε Βούρεν πέτυχε να ανακαλύψει ότι το υλικό αυτό προέρχεται από ένα βιβλίο του 1938, που απαριθμούσε νομίσματα που κοπήκαν από τη Koninklijke Begeer, όπου αναφέρεται ένα μετάλλιο του 1924 που δείχνει τον Άγιαξ ως Έλληνα ήρωα.
Ωστόσο, η ερώτηση που επανέρχεται είναι γιατί ο Άγιαξ φέρει ελληνικό όνομα. Η απάντηση φαίνεται να συνδέεται με την κοινωνικοπολιτική κατάσταση της εποχής. Στην Ολλανδία, το ποδόσφαιρο δεν ήταν αποκλειστικά άθλημα των εργατικών τάξεων, αλλά κυρίως των μορφωμένων μεσαίων και ανώτερων τάξεων, οι οποίοι επιδίωκαν να αποδείξουν την εκπαίδευσή τους μέσω κλασικών ονομάτων. Σίγουρα οι φιλομάθειές τους για τον Αίαντα διαμόρφωσαν την ταυτότητα του συλλόγου. Οι ιδρυτές του Άγιαξ, αν και προέρχονταν από μεσαίες τάξεις, είχαν λάβει εκπαίδευση που τους καθιστούσε ικανούς να ανήκουν στην κοινωνική ελίτ.
Κι αυτό ίσως να είναι το μυστικό πίσω από την ελληνική ταυτότητα του Άγιαξ, που συνεχίζει να κεντρίζει το ενδιαφέρον και με τις αναμνήσεις που φέρνει στους φιλάθλους του.
